Otwarte zasoby edukacyjne: nowe przepisy dla uczelni i studentów

Wietnam po raz pierwszy wprowadził ujednolicone przepisy regulujące eksploatację i użytkowanie otwartych zasobów edukacyjnych w szkolnictwie wyższym, tworząc kompleksową ramę prawną dla cyfrowej transformacji edukacji. Okólnik nr 61/2026/TT-BGDĐT, wydany przez Ministerstwo Edukacji i Szkolenia Publicznego, wchodzi w życie 1 września 2026 roku i będzie mieć przełomowe znaczenie dla dostępu do wiedzy i uczenia się dorosłych w całym regionie.

Czym są otwarte zasoby edukacyjne i dlaczego są przełomowe?

Otwarte zasoby edukacyjne to materiały edukacyjne — podręczniki, wykłady, kursy online, filmy edukacyjne i produkty akademickie — dostępne na otwartych licencjach, które każdy może legalnie wykorzystywać, modyfikować i udostępniać. Nowe przepisy definiują je kompleksowo wraz z pojęciami otwartych licencji, otwartego dostępu i otwartych platform edukacyjnych.

Dla dorosłych uczących się przez całe życie znaczenie tego rozwiązania jest fundamentalne. Dotychczas dostęp do wysokiej jakości materiałów edukacyjnych był ograniczony, a ich koszty prohibicyjne. Nowe regulacje zmieniają ten model — materiały finansowane ze środków publicznych będą dostępne dla wszystkich, co demokratyzuje dostęp do edukacji i wspiera rozwój kompetencji cyfrowych.

Jakie materiały będą publikowane na licencjach otwartych?

Najważniejsze: materiały edukacyjne, podręczniki, wykłady, kursy online i produkty akademickie, które w całości lub w przeważającej części pochodzą ze środków budżetu państwa, będą miały pierwszeństwo w publikacji na otwartych licencjach. Wyjątkami są przypadki, gdy ustawa stanowi inaczej lub gdy zasoby podlegają ograniczeniom publikacji (np. ze względów bezpieczeństwa narodowego).

To oznacza, że dorosłe osoby chcące się kształcić będą miały dostęp do materiałów opracowanych przez publiczne uczelnie bez dodatkowych opłat. Kursy online, materiały referencyjne i zasoby uzupełniające mogą być wykorzystywane w programach kształcenia, działalności naukowo-badawczej, a także przy wydawaniu certyfikatów i dyplomów.

Jakie prawa i obowiązki mają użytkownicy?

Nowe przepisy jasno definiują, co mogą robić użytkownicy otwartych zasobów edukacyjnych:

Prawo użytkownika	Ograniczenie/Obowiązek
Dostęp do zasobów	Bezpłatny, bez barier geograficznych
Eksploatacja i użytkowanie	Zgodnie z otwartą licencją
Modyfikowanie i łączenie materiałów	Możliwe, z zachowaniem atrybutu autorstwa
Udostępnianie zasobów	Dozwolone na warunkach licencji
Respektowanie praw autorskich	Obowiązkowe cytowanie i wskazanie źródła
Ochrona danych osobowych	Zgodnie z przepisami o bezpieczeństwie danych
Uczciwość akademicka	Zakaz plagiaryzmu i manipulacji
Bezpieczeństwo narodowe	Zasoby nie mogą naruszać bezpieczeństwa

Co to oznacza dla dorosłych uczących się: masz prawo do pełnego dostępu, możesz dostosować materiały do swoich potrzeb (np. przetłumaczyć na inny język, dostosować do lokalnego kontekstu), ale musisz być uczciwy — cytować źródła, nie plagiatować i nie naruszać praw innych osób.

Rola sztucznej inteligencji w materiałach edukacyjnych

Nowe przepisy po raz pierwszy regulują wykorzystanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję w zasobach edukacyjnych. Wymóg przejrzystości oznacza, że jeśli materiały edukacyjne zawierają treści wygenerowane przez AI, musi to być wyraźnie zaznaczone. To ważne dla dorosłych uczących się, którzy powinni wiedzieć, czy czytają materiały napisane przez eksperta, czy przez algorytm.

Jak będą wyglądać platformy otwartych zasobów?

Uczelnie będą musiały:

• Budować i rozwijać własne platformy otwartych zasobów edukacyjnych
• Łączyć się z Krajowym Portalem Dostępu do Otwartych Zasobów Edukacyjnych, tworzącym sieć instytucji edukacyjnych
• Opracować mechanizmy kontroli jakości, oceny, aktualizacji i zbierania opinii użytkowników
• Zachęcać i doceniać osoby i organizacje rozwijające otwarte zasoby (np. uznając je za produkty akademickie)

Dla dorosłych uczących się oznacza to, że będzie jedno centralne miejsce — Krajowy Portal — gdzie będą mogli znaleźć kursy, materiały i zasoby edukacyjne z różnych uczelni. Nie będą musieli szukać na dziesiątkach różnych stron.

Jak nowe przepisy wpłyną na uczenie się przez całe życie?

Okólnik nr 61/2026 jest bezpośrednio powiązany z celami transformacji cyfrowej szkolnictwa wyższego i budowaniem społeczeństwa uczącego się. Dla dorosłych oznacza to:

Dostęp do certyfikacji: Mogą uzyskiwać certyfikaty i dyplomy na podstawie otwartych zasobów edukacyjnych, zgodnie z obowiązującymi przepisami. To ważne dla osób chcących rozwijać kompetencje bez konieczności płacenia za drogie kursy.

Elastyczność nauki: Otwarte zasoby mogą być wykorzystywane w kursach online, co pozwala na naukę w tempie i miejscu wybranym przez uczącego się dorosłego.

Transfer wiedzy: Przepisy wspierają transfer punktów ECTS i uznawanie efektów uczenia się, co ułatwia dorosłym przechodzenie między uczelniami i programami.

Uczenie się przez całe życie: Materiały będą dostępne dla wszystkich, bez względu na wiek czy status zawodowy, wspierając ideę ciągłego rozwoju kompetencji.

Co to oznacza dla dorosłych uczących się?

Nowe przepisy wietnamskie pokazują globalny trend — edukacja staje się coraz bardziej otwarta, dostępna i cyfrowa. Dla dorosłych uczących się to oznacza:

1. Niższe koszty: Materiały finansowane ze środków publicznych będą bezpłatne
2. Większy wybór: Dostęp do zasobów z różnych uczelni w jednym miejscu
3. Elastyczność: Możliwość uczenia się online, w swoim tempie
4. Uznanie: Certyfikaty i dyplomy oparte na otwartych zasobach
5. Rozwój kompetencji cyfrowych: Nauka pracy z nowoczesnymi platformami edukacyjnymi

Okólnik wchodzący w życie 1 września 2026 roku to punkt zwrotny dla szkolnictwa wyższego w Wietnamie, ale ma znaczenie dla całego regionu i światowego ruchu na rzecz otwartej edukacji. Pokazuje, że inwestycja w edukację publiczną powinna być dostępna dla wszystkich, a cyfrowa transformacja to nie tylko technologia, ale przede wszystkim dostęp do wiedzy i możliwości rozwoju dla każdego, niezależnie od wieku czy sytuacji finansowej.